MRP కంటే ఎక్కువ ధర వసూలు చేస్తే ఏమి చేయాలి? వినియోగదారుల హక్కులు, ఫిర్యాదు విధానం & పూర్తి గైడ్
MRP (Maximum Retail Price - గరిష్ట విక్రయ ధర) కంటే ఒక్క రూపాయి ఎక్కువ వసూలు చేసినా అది చట్టవిరుద్ధం. వినియోగదారుడిగా మిమ్మల్ని మోసం చేయకుండా కాపాడుకోవడానికి మన దేశంలో బలమైన చట్టాలు ఉన్నాయి.
ఒకవేళ ఎవరైనా మీ దగ్గర MRP కంటే ఎక్కువ ధర వసూలు చేస్తే ఏం చేయాలి? మీ హక్కులు ఏంటి? ఫిర్యాదు ఎలా చేయాలో ఈ బ్లాగ్లో వివరంగా తెలుקוםదాం.
1. వినియోగదారుడిగా మీ హక్కులు ఏంటి?
- MRP కంటే ఎక్కువ అమ్మడం నేరం: లీగల్ మెట్రాలజీ యాక్ట్ (Legal Metrology Act, 2009) ప్రకారం ఏ దుకాణదారుడూ వస్తువుపై ముద్రించిన ధర (MRP) కంటే ఎక్కువ వసూలు చేయకూడదు.
- అదనపు టాక్స్ అడగకూడదు: MRP లోనే అన్ని రకాల పన్నులు (GST తో సహా) కలిసి ఉంటాయి. కాబట్టి "టాక్స్ అదనం" అని చెప్పి ఎక్కువ డబ్బులు అడిగితే అది మోసమే.
- కూలింగ్ ఛార్జీలు చెల్లించక్కర్లేదు: ఫ్రిజ్లో పెట్టినందుకు (Cooling Charges) కూల్ డ్రింక్స్, పాలు లేదా ఐస్క్రీమ్లపై అదనంగా రూ. 2 లేదా రూ. 5 వసూలు చేయడం చట్టరీత్యా తప్పు. కూలింగ్ ఛార్జీలు, రవాణా ఖర్చులు అని చెప్తే అవి చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదు.
2. ఎక్కువ ధర వసూలు చేస్తే వెంటనే ఏం చేయాలి?
- దుకాణదారుడిని నిలదీయండి: వస్తువుపై ఉన్న MRPని చూపించి, అంతకంటే ఎక్కువ ఇవ్వనని స్పష్టం చేయండి.
- బిల్లు తప్పకుండా తీసుకోండి: మీరు కొన్న వస్తువుకు సంబంధించిన పక్కా బిల్లు (Cash Memo) అడగండి. అందులో వస్తువు పేరు, వారు వసూలు చేసిన ఎక్కువ ధర స్పష్టంగా ఉండాలి.
- ఆధారాలు సేకరించండి: ఒకవేళ వారు బిల్లు ఇవ్వడానికి నిరాకరిస్తే, వస్తువుపై ఉన్న MRP ధరను, అలాగే ఆ దుకాణం పేరు కనిపించేలా ఫోటో లేదా వీడియో తీసుకోండి. డిజిటల్ పేమెంట్ (PhonePe, GPay) చేస్తే ఆ స్క్రీన్షాట్ దాచుకోండి.
3. ఫిర్యాదు చేసే విధానాలు (How to File a Complaint)
దుకాణదారుడు వినకపోతే, మీరు రూపాయి కూడా ఖర్చు లేకుండా ఇంట్లోనే కూర్చుని కింది పద్ధతుల్లో ఫిర్యాదు చేయవచ్చు:
ఎ) జాతీయ వినియోగదారుల హెల్ప్లైన్ (NCH) ద్వారా:
- టోల్ ఫ్రీ నెంబర్: మీ ఫోన్ నుండి 1915 లేదా 1800-11-4000 నెంబర్లకు కాల్ చేసి తెలుగులోనే ఫిర్యాదు నమోదు చేయవచ్చు.
- SMS ద్వారా: 8810001915 నెంబర్కు "Consumer" అని SMS పంపితే వాళ్లే మిమ్మల్ని సంప్రదిస్తారు.
బి) ఆన్లైన్ పోర్టల్ / యాప్ ద్వారా:
- వెబ్సైట్: INGRAM (Integrated Grievance Redressal Mechanism) వెబ్సైట్లోకి వెళ్లి మీ ఆధారాన్ని (బిల్లు/ఫోటో) అప్లోడ్ చేసి ఫిర్యాదు చేయవచ్చు.
- యాప్: మీ మొబైల్లో "UMANG" యాప్ లేదా "NCH" యాప్ డౌన్లోడ్ చేసుకుని నేరుగా ఫిర్యాదు రిజిస్టర్ చేయొచ్చు.
సి) లీగల్ మెట్రాలజీ శాఖకు ఫిర్యాదు:
ప్రతి జిల్లాలో లీగల్ మెట్రాలజీ (కొలతలు, తూకాల శాఖ) అధికారులు ఉంటారు. మీరు వారి అధికారిక ఈమెయిల్కు లేదా కార్యాలయానికి వెళ్లి రాతపూర్వకంగా ఫిర్యాదు చేయవచ్చు.
4. తప్పు చేసిన దుకాణదారుడికి పడే శిక్షలు
లీగల్ మెట్రాలజీ చట్టం ప్రకారం MRP కంటే ఎక్కువ వసూలు చేసే వ్యాపారులకు భారీ జరిమానాలు విధిస్తారు:
| నేరం స్థాయి | శిక్ష / జరిమానా |
|---|---|
| మొదటి తప్పుకు | రూ. 25,000 వరకు జరిమానా |
| రెండవసారి దొరికితే | రూ. 50,000 వరకు జరిమానా |
| అయినప్పటికీ మారకపోతే | రూ. 1 లక్ష వరకు జరిమానా లేదా గరిష్టంగా ఒక సంవత్సరం జైలు శిక్ష |
ముగింపు: "సమర్థుడైన వినియోగదారుడే దేశానికి ఐశ్వర్యం." దుకాణదారులు అడిగారు కదా అని ₹2 లేదా ₹5 అలవోకగా వదిలేయకండి. మీ హక్కులను ఉపయోగించుకోండి, మోసాలకు అడ్డుకట్ట వేయండి.
కొన్ని ఉదాహరణలు
ఉదాహరణ 1: బిస్కెట్ MRP: ₹10 | వసూలు చేసిన ధర: ₹12
➡️ ఇది నిబంధనలకు విరుద్ధం.
➡️ ఇది నిబంధనలకు విరుద్ధం.
ఉదాహరణ 2: కూల్ధ్రింక్ MRP: ₹20 | వసూలు చేసిన ధర: ₹25
➡️ ఇది కూడా నిబంధనలకు విరుద్ధం.
➡️ ఇది కూడా నిబంధనలకు విరుద్ధం.
